Λαγάνα: Η ιστορία, το έθιμο για την Καθαρά Δευτέρα

Η λαγάνα, το επίπεδο ψωμί με την ελάχιστη ψίχα, την τραγανή κόρα και το χαρακτηριστικό άρωμα από σουσάμι, αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες γεύσεις της Καθαράς Δευτέρας. Συνδέεται άμεσα με την έναρξη της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής και κάθε χρόνο επιστρέφει στο τραπέζι ως σύμβολο της ημέρας. Παραδοσιακά θεωρείται άζυμος άρτος, ψωμί δηλαδή χωρίς προζύμι, αν και πλέον οι περισσότερες εκδοχές παρασκευάζονται με μαγιά. Το όνομά της προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «λάγανον», μια πλακωτή ζύμη από αλεύρι και νερό που συναντάμε ήδη σε αρχαία κείμενα.

Τι είναι η λαγάνα και γιατί συνδέεται με την Καθαρά Δευτέρα
Η λαγάνα δεν είναι απλώς ένα ακόμη ψωμί. Η παρουσία της στο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου εγκράτειας και αλλαγής διατροφικών συνηθειών. Το επίπεδο σχήμα της, οι χαρακτηριστικές τρύπες που δημιουργούνται με τα δάχτυλα και η γενναιόδωρη ποσότητα σουσαμιού την κάνουν να ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα αρτοσκευάσματα. Παρότι πολλοί τη συνδέουν με την έννοια του άζυμου άρτου.

Η ιστορία της λαγάνας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα
Οι αναφορές στη λαγάνα χάνονται στην αρχαιότητα. Στις «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη συναντάμε τη φράση «λαγάνα πέττετται», ένδειξη ότι το επίπεδο αυτό ψωμί ήταν ήδη γνωστό στους Αθηναίους. Η σύνδεσή της με τη νηστεία αποδίδεται συχνά σε ερμηνείες που τη συσχετίζουν με τον άζυμο άρτο της βιβλικής παράδοσης, χωρίς να υπάρχει μία μοναδική εξήγηση για το πώς καθιερώθηκε στο σαρακοστιανό τραπέζι. Με το πέρασμα των αιώνων η λαγάνα μεταμορφώθηκε από μια απλή πλακωτή ζύμη σε ψωμί με συγκεκριμένη υφή και τεχνική, που κάθε χρόνο οδηγεί τους φούρνους να δουλεύουν ασταμάτητα από τα ξημερώματα της Καθαράς Δευτέρας.

Χρόνια Πολλά καλή σαρακοστή