Τρίτη 9 Ιουνίου 2026

Πωγώνι...

του Μάνου Κουμέλη από το shortlist

Μία από τις περιοχές της Ηπείρου που άρχισαν να γίνονται γνωστές τα τελευταία χρόνια είναι το Πωγώνι. Πρόκειται για ακριτική περιοχή της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων, στο βορειοδυτικό της τμήμα.
Το 2010, με τον «Καλλικράτη» δημιουργήθηκε ο Δήμος Πωγωνίου, στον οποίο συμπεριλήφθηκαν και οικισμοί που δεν ανήκουν ιστορικά στο Πωγώνι, όπως η πρωτεύουσα του Δήμου, το ιστορικό Καλπάκι. Ως ιστορική έδρα του Δήμου ορίστηκε το Δελβινάκι.

Πώς πήρε το όνομά του το Πωγώνι;
Για πολλά χρόνια, ιδίως από τον 19ο αιώνα, υπήρχε η εντύπωση ότι η λέξη Πωγώνι συνδέεται με τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνο Δ’, που είχε το προσωνύμιο «πωγωνάτος» (γενειοφόρος). Σύμφωνα με τη σχετική παράδοση, ο Κωνσταντίνος Δ’ πέρασε από το Πωγώνι κατά την επιστροφή του από εκστρατεία στη Σικελία. Νεότερες ιστορικές έρευνες απέδειξαν ότι ο «πωγωνάτος» ήταν ο Κώνστας Β’, πατέρας του Κωνσταντίνου Δ’. Αυτός όντως εκστράτευσε στην Ιταλία, σε αντίθεση με τον γιο του που δεν πήγε ποτέ εκεί. Στην Ιταλία όμως έφτασε με πλοία, ξεκινώντας από την Αττική, τον Πειραιά προφανώς, καθώς προηγουμένως βρισκόταν στην Αθήνα. Δεν πέρασε ποτέ από το Πωγώνι και δολοφονήθηκε στην Ιταλία το 668.

Η λέξη Πωγώνι είναι σλαβικής προέλευσης. Προέρχεται από τη λέξη pogonb, που σημαίνει «μονοπάτι, πέρασμα» και ξεκίνησε ως μικροτοπωνύμιο, που περιέγραφε το πέρασμα μεταξύ του ελληνικού και του αλβανικού Πωγωνίου, μεταξύ της Νεμέρτσικας (οροσειρά που ανήκει σήμερα σε Ελλάδα και Αλβανία) και του όρους Μπουρέτο ή το σημείο-πέρασμα στο Μολυβδοσκέπαστο. Το τοπωνύμιο αυτό επεκτάθηκε στη συνέχεια για όλη την περιοχή, γνωστή στη συνέχεια ως Πωγώνι. Αυτή είναι η εκδοχή που υιοθετεί ο Ορέστης Ε. Ίσος στο βιβλίο του «Πωγωνύμια».

Τη σλαβική προέλευση της λέξης υιοθετεί και ο Ιωάννης Λαμπρίδης, στα «Πογωνιακά» (1886), που περιέχονται στα «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ». Όμως την αποδίδει σε κάποιον «ξένο», που ονομαζόταν Πογώνης και σταδιακά δόθηκε σε όλη την περιοχή. Αυτή η ερμηνεία είναι σχεδόν βέβαιο ότι είναι εσφαλμένη.

Πιο πιθανό όμως είναι το όνομα Πωγώνι να συνδέεται ετυμολογικά με το βουλγαρικό pogon: δασώδης περιοχή. Με βάση αυτό σχηματίζεται η λέξη *πογονιά (δασώδης περιοχή), η οποία παράγεται από το *πογόνι» (δάσος)+ προσθήκη του επιθήματος -ιά. Το * δηλώνει αμάρτυρο τύπο της λέξης. Αυτή η εκδοχή προέρχεται από το ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΟΙΚΩΝΥΜΙΩΝ του Χαράλαμπου Π. Συμεωνίδη. Χωριό με το όνομα Πογωνιά υπάρχει στην Αιτωλοακαρνανία. Ο Χ.Π. Συμεωνίδης ετυμολογεί και τη λέξη Πωγωνιανή (παλαιότερα Βοστίνα, ένας από τους μεγαλύτερους οικισμούς του Πωγωνίου) από το αμάρτυρο σλαβικό *Pogonjane, «κάτοικοι δασώδους περιοχής». Γενικότερα, η κατάληξη -άνη και -ανη στα τοπωνύμια δηλώνει, σχεδόν πάντα, σλαβική προέλευση λέξης.

Σαν σήμερα...

9 Ιουνίου

το 411 π. Χ.
Πραξικόπημα ολιγαρχικών εκδηλώνεται στην Αθήνα

το 1847
Πέθανε ο Βάσος Μαυροβουνιώτης, ήρωας της ελληνικής επανάστασης από το Μαυροβούνιο. Το πραγματικό του όνομα ήταν Βάσο Μπράγιοβιτς. (Γεν. 1797)

το 1898
Η Μ. Βρετανία «νοικιάζει» το Χονγκ Κονγκ από την Κίνα για 99 χρόνια.

το 1916
Ο Συμμαχικός στόλος καταπλέει στο Φάληρο και επιδίδει τελεσίγραφο στην κυβέρνηση Αλέξανδρου Ζαΐμη για διάλυση της Βουλής, προκήρυξη νέων εκλογών, αποστράτευση του ελληνικού στρατού και απομάκρυνση των γερμανόφιλων αξιωματικών (Εθνικός Διχασμός).

το 1930
Συνωστισμός σημειώνεται στην οδό Ερμού της Αθήνας και διακοπή της συγκοινωνίας από το πλήθος, που συγκεντρώνεται για να θαυμάσει τη Μις Ευρώπη, Αλίκη Διπλαράκου.

το 1963
Γεννήθηκε ο Τζόνι Ντεπ, Αμερικανός ηθοποιός.

το 1976
Στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδος, που διεξάγεται στη Νέα Φιλαδέλφεια, ο Βασίλης Χατζηπαναγής οδηγεί σε μεγάλη νίκη τον Ηρακλή επί του Ολυμπιακού με 6-5 στα πέναλτι. Ο κανονικός αγώνας και η παράταση έληξαν 4-4.

το 1988
Γεννήθηκε ο Σωκράτης Παπασταθόπουλος, διεθνής Έλληνας κεντρικός αμυντικός ποδοσφαιριστής (ΑΕΚ, Μίλαν, Μπορούσια Ντόρτμουντ).

το 2010
Ανεξαρτητοποιούνται οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Φώτης Κουβέλης, Νίκος Τσούκαλης, Θανάσης Λεβέντης και Γρηγόρης Ψαριανός, εξέλιξη την οποία ο πρόεδρος του κόμματος Αλέξης Τσίπρας χαρακτηρίζει «αρνητική».

το 2012
Ζωρζ Σαρή, Ελληνίδα ηθοποιός και από τους σπουδαιότερους συγγραφείς παιδικών βιβλίων στη χώρα μας. (Γεν. 23/5/1925).

Σήμερα είναι του...

Αγίου Ροδίωνος

και γιορτάζουν οι...

Ροδάνθη, Ροζάνθη

Χρόνια Πολλά σε όλες !

Δευτέρα 8 Ιουνίου 2026

Γυμναστικές Επιδείξεις στο χωριό μας !

Αυτές τις ημέρες κλείνουν τα Σχολεία, για καλοκαίρι !

Ας θυμηθούμε "τις πολύ καλές...τότε ημέρες", που γίνονταν οι γυμναστικές επιδείξεις, με το κλείσιμο των σχολείων ! (δεκαετίες 1950 - 1960)
Υπάρχει καμιά σχέση του τότε με το...τώρα ;
ΚΑΜΙΑ !

1) βλ. μαθητές ! Τότε ήταν πάνω από 100 !

2) βλ. κόσμο ! Τότε υπήρχε κόσμος πολύς και μεγάλο ενδιαφέρον. Σήμερα ;

Ας θυμηθούμε λοιπόν....από τις παρακάτω φωτογραφίες

Σίγουρα πρέπει να...γνωρίζουμε αρκετά πρόσωπα !
και φυσικά, τους τότε δασκάλους Μ. Βαλκώνη, τον Λέανδρο Οικονόμου, την Όλγα, την Μάγδα κλπ









Σαν σήμερα...

8 Ιουνίου

το 1810
Γεννήθηκε ο Ρόμπερτ Σούμαν, Γερμανός συνθέτης, από τους κορυφαίους της εποχής του Ρομαντισμού. (Θαν. 29/7/1856)

το 1859
Πέθανε ο Γουόλτερ Χαντ, Αμερικανός μηχανικός, που ανακάλυψε την καρφίδα ασφαλείας, κοινώς παραμάνα. (Γεν. 29/7/1796)

το 1916
Γεννήθηκε ο Φράνσις Κρικ, βρετανός βιολόγος. Μαζί με τον αμερικανό Ρόμπερτ Γουότσον, ανακάλυψε το DNA, τον Απρίλιο του 1953. (Θαν. 28/7/2004)

το 1928
Το αεροπλάνο «Ελλάς», τύπου Breguet, με πλήρωμα τον υπολοχαγό Ευάγγελο Παπαδάκο και τον συνταγματάρχη Χρήστο Αδαμίδη, απογειώνεται από το Τατόι για να πραγματοποιήσει το γύρο της Μεσογείου. Θα το επιτύχει 20 μέρες αργότερα, αφού διανύσει απόσταση 12.000 χιλιομέτρων.

το 1932
Υπερψηφίζεται στη Βουλή το νομοσχέδιο περί κοινωνικών ασφαλίσεων, βάζοντας τις βάσεις για την ίδρυση του ΙΚΑ.

το 1949
Ο βρετανός συγγραφέας Τζορτζ Όργουελ εκδίδει το εμβληματικό μυθιστόρημά του «1984».

το 1955
Τιμ Μπέρνερς-Λι, βρετανός μηχανικός υπολογιστών, που ανακάλυψε το WWW και ουσιαστικά έκανε πραγματικότητα το Ίντερνετ.

το 1962
Πέθανε ο Στέλιος Σπεράντσας, Έλληνας καθηγητής της Οδοντιατρικής Σχολής και λογοτέχνης. (Γεν. 1888)

το 1963
Ο Μίκης Θεοδωράκης και είκοσι Έλληνες επιστήμονες, καλλιτέχνες, εργάτες, φοιτητές και δημοσιογράφοι ιδρύουν το Κίνημα Νεολαίας «Γρηγόρης Λαμπράκης» (ΔΚΝΓΛ). Ο γνωστός μουσικοσυνθέτης εκλέγεται πρόεδρος και ξεκινά μία πολιτική και πολιτιστική εκστρατεία. σ’ όλη την Ελλάδα.

το 1987
Πέθανε ο Αλέξανδρος Ιόλας, Έλληνας γκαλερίστας και σημαντικός συλλέκτης έργων μοντέρνας τέχνης. Το πραγματικό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Κουτσούδης. (Γεν. 25/3/1907)

το 1995
Η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα ανακοινώνει την αγορά του πίνακα «Ο Άγιος Πέτρος» του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (Ελ Γκρέκο). Τα 290 εκατομμύρια δραχμές για την αγορά του έργου συγκεντρώθηκαν από προσφορές ιδρυμάτων, καλλιτεχνών και πολιτών.

το 2000
Η τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη» δολοφονεί τον στρατιωτικό ακόλουθο της Μ. Βρετανίας στην Αθήνα, ταξίαρχο Στίβεν Σόντερς.

Σήμερα είναι των...

Αγίας Καλλιόπης μάρτυρος, Αγίου Ναυκρατίου

και γιορτάζουν οι...

Καλλιόπη, Καλλιοπία, Πόπη, Κάλια, Πίτσα
Ναυκράτιος, Ναυκράτης

Χρόνια Πολλά σε όλους

Σήμερα είναι και η Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών


Κυριακή 7 Ιουνίου 2026

Σαν σήμερα...

7 Ιουνίου

το 1821
Ο Ιερός Λόχος υπό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη ηττάται στο Δραγατσάνι από υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις. Έπειτα από λίγες μέρες, ο Υψηλάντης θα περάσει τα αυστριακά σύνορα, θα συλληφθεί από τους Αυστριακούς και θα φυλακιστεί.

το 1822
Ο Κωνσταντίνος Κανάρης πυρπολεί την τουρκική ναυαρχίδα του Καρά Αλή στη Χίο. Στο κατάστρωμά της βρίσκονται όλοι οι αξιωματικοί του τουρκικού στόλου, γιορτάζοντας το Ραμαζάνι. Σκοτώνεται ο τούρκος ναύαρχος και περισσότεροι από 1000 παριστάμενοι.

το 1848
Γεννήθηκε ο Πολ Γκογκέν, Γάλλος μεταϊμπρεσιονιστής ζωγράφος. (Θαν. 9/5/1903)

το 1907
Πέθανε ο Τέλος (Αριστοτέλης) Αγαπηνός, μακεδονομάχος, γνωστός με το επαναστατικό ψευδώνυμο Καπετάν Άγρας. (Γεν. 17/2/1880)

το 1907
Απαγχονίζεται από τους κομιτατζήδες ο θρυλικός μακεδονομάχος Καπετάν Άγρας.

το 1942
Τερματίζεται με νίκη των Αμερικανών η μάχη του Μίντγουεϊ, μία από τις σημαντικότερες για την έκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιαπωνίας.

το 1958
Γεννήθηκε ο Πρινς, καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Ρότζερ Νέλσον, Αμερικανός ρόκερ. (Θαν. 21/4/2016)

το 1966
Εγκαινιάζεται το «Πλανητάριον» του Ιδρύματος Ευγενίδου στη Λεωφόρο Συγγρού.

το 1966
Γεννήθηκε ο Κώστας Κόκλας, Έλληνας ηθοποιός.

το 1981
Η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία καταστρέφει τον πυρηνικό σταθμό του Ιράκ «Οσιράκ», στα περίχωρα της Βαγδάτης. (Επιχείρηση Όπερα)

το 2015
Πέθανε ο Κρίστοφερ Λι, Άγγλος ηθοποιός, ο καλύτερος «Δράκουλας» στην ιστορία της 7ης τέχνης. (Γεν. 27/5/1922).

Σήμερα είναι των...

Αγίων Πάντων και των Αγίας Ζηναΐδος θαυματουργού, Αγίου Παναγή εκ Κεφαλληνίας, Οσίας Σεβαστιανής θαυματουργού

και γιορτάζουν οι...

Ζηναΐς, Ζηναΐδα, Παναγής, Πανάγος
Σεβαστιανή, Σεβαστίνα, Σεβαστιάνα, Σεβαστή, Σέβη, Σεβούλα, Σεβαστούλα *
Αγαμέμνονας, ΑγαμέμνωνΑγησίλαοςΑγόρω, Αγορίτσα, Ρίτα
ΑίολοςΆλκηστιςΑλκμήνηΑνδρομέδαΑντιόπηΑριστομένης
ΑρθούροςΒελισάριοςΒενέτιος, ΒενετίαΒενιζέλοςΒιολέτα
ΒρασίδαςΔιαγόραςΔίκαιοςΕβελίνα, ΈβελινΈκτορας *, Ελβίρα
ΕριφύληΕρρίκος, Έρικ *, ΕρωτόκριτοςΕυαγόραςΕυριπίδης
ΕυρυδίκηΦαίδων, ΦαίδωναςΦειδίαςΦραγκίσκος, Φρατζέσκα
Γιασεμή, ΓιασμίναΓιολάνταΓλαύκοςΗλέκτραΙοκάστη
ΙσαβέλαΚαλομοίραΚαλυψώΚανέλος, Κανέλα, Νέλλη
Κασσάνδρα *, Κίμων, ΚίμωναςΚίρκηΚλάραΚλεάνθης, Κλεάνθη
ΚλέαρχοςΚλεομένηςΚομνηνόςΚρίτων, ΚρίτωναςΚυβέλη, Λαέρτης
ΛογοθέτηςΛυκούργοςΛύσανδροςΜανταλέναΜάνθος, Μανθούλα
ΜίνωαςΜιράνταΜιρέλαΜυρτώΝαυσικάΝεοκλήςΝεοπτόλεμος
ΝιόβηΟφηλίαΟρφέαςΌθων, ΌθωναςΠαγώναΠανωραία *
ΠερίανδροςΠραξιτέληςΠυθαγόραςΡοδοθέαΤερέζα
ΤερψιθέαΘέλξηΘρασύβουλος, ΘράσοςΤιμολέωνΆγις
ΑίσωποςΑλβέρτοςΑλκίνοοςΑμφιτρίτηΑναξίμανδρος
ΑνδροκλήςΑρετή, Αρετούσα *, Εριέττα, ΈρηΈρρικαΓοργίας
ΉραΗρώΙόληΙπποκράτηςΚάρολος, ΚαρολίναΜαλβίνα
Μέλισσα, ΜελίσσαΝαπολέων, ΝαπολέωνταςΣεμίναΟδέττη
ΖώτοςΑλφρέδοςΑρμονίαΗώΉβηΙνώΚλαίρηΛάναΛάρα
ΛίλαΛίλιανΜαρίσσαΚυρήνηΜηλινόηΝίαΡέαΥβόννη
ΒεατρίκηΆρια, ΆρυαΚαλλίµαχοςΚρατερόςΠολυκράτηςΠούλια

Χρόνια Πολλά σε όλους !

Σάββατο 6 Ιουνίου 2026

Το χωριό μας είναι η πραγματική έδρα...

της Μητρόπολη μας, με στοιχεία !
και όχι ΙΣΤΟΡΙΚΗ όπως λένε τώρα τελευταία (που το βρήκαν αυτό άραγε !)

ΟΛΑ εκ του ΠΟΝΗΡΟΥ !

βλ. παρακάτω (δεν αναφέρεται πουθενά το...Ιστορική)



Σημ: άλλο Ιστορική έδρα του Δήμου Πωγωνίου και άλλο ιστορική έδρα της Μητρόπολης !

Σαν σήμερα...

6 Ιουνίου

το 1850
Ο Λιβάι Στράους παρουσιάζει το πρώτο παντελόνι τζιν.

το 1875
Γεννήθηκε ο Τόμας Μαν, Γερμανός συγγραφέας, που βραβεύτηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1929. («Το μαγικό βουνό», «Δρ Φάουστους», «Θάνατος στη Βενετία») (Θαν. 12/8/1955)

το 1923
Στη Διάσκεψη της Λωζάνης καθορίζονται οριστικά τα ελληνοτουρκικά σύνορα. Σύνορο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ορίζεται το μέσο του ρου του ποταμού Έβρου. Η Άγκυρα ανακαλεί κάθε αντίρρηση για παραχώρηση του Καστελόριζου στην Ιταλία.

το 1931
Γεννήθηκε η Κική Δημουλά, Ελληνίδα ποιήτρια.

το 1933
Νέα δολοφονική απόπειρα σημειώνεται κατά του Ελευθέριου Βενιζέλου, αυτή τη φορά στην Αθήνα, την ώρα που βρίσκεται μαζί με τη σύζυγό του Έλενα στο αυτοκίνητο.

το 1941
Πέθανε ο Λουίς Σεβρολέτ, ελβετοαμερικανός οδηγός αγώνων ταχύτητας και ιδρυτής της ομώνυμης αυτοκινητοβιομηχανίας. (Γεν. 25/12/1878)

το 1944
«D-Day». Οι Σύμμαχοι αποβιβάζονται στη Νορμανδία και αρχίζει η μεγάλη επίθεση, που θα κρίνει κατά πολύ τον τελικό νικητή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

το 1953
Γεννήθηκε ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, Έλληνας πολιτικός.

το 1965
Οι Rolling Stones κυκλοφορούν το «(I Can’t Get No) Satisfaction».

το 1968
Πέθανε ο Ρόμπερτ Κένεντι, γερουσιαστής και αδελφός του Αμερικανού προέδρου Τζον Κένεντι. (Γεν. 20/11/1925)

το 1984
O Ρώσος μαθηματικός Αλεξέι Παζίτνοφ παρουσιάζει το δημοφιλές βιντεοπαιχνίδι - παζλ «Tetris». Η ονομασία του προέρχεται από το ελληνικό αριθμητικό πρόθημα «τέτρα-» και τη λέξη «τένις».